شیفت یعنی مدتی که یک نفر مسئول کشوی پول نقد است. هر پول نقدی که در این مدت وارد کشو میشود یا از آن بیرون میرود، به نام همان شیفت ثبت میشود. در پایان شیفت، پول کشو شمرده و با آنچه سیستم انتظار دارد مقایسه میشود.
چرخهٔ کامل یک روز
- ۱صندوقدارباز کردن شیفتبا وجه اولیهٔ کشو
- ۲صندوقدارتسویه در طول شیفتهر سفارش با یک یا چند روش پرداخت
- ۳صندوقدارشمارش کور و بستنصندوق برای نفر بعد آزاد میشود
- ۴مدیرامضا و گزارش Zعلت مغایرت را اصلاح و باقی را تعیین تکلیف میکند
- ۵مدیر و مدیر مالیبستن روزکنترلها، تأیید، امضا
۱. باز کردن شیفت
در «شیفت جاری»، بخش «باز کردن شیفت»:
- «وجه اولیه»: پول نقدی که در شروع شیفت در کشو هست، مثلاً پول خرد. این مبلغ جزو پول مورد انتظار پایان شیفت حساب میشود.
- هر شیفتی که بسته میشود ثبت میکند چه مبلغی در صندوق ماند. پس از نخستین شیفت هر صندوق، وجه اولیه را تایپ نمیکنید. وجه اولیه همان مبلغ است و فرم بهجای آن «شمارش وجه تحویلی» را میپرسد: پول داخل کشو را بشمارید و مبلغ را وارد کنید، بدون اینکه مبلغ شیفت قبل را ببینید. اگر شمارش شما با آن فرق کند، اختلاف تحویل در پروندهٔ شیفت شما ثبت و هنگام امضا تعیین تکلیف میشود.
- «عنوان نوبت»: اختیاری، مثل «صبح» یا «عصر».
- «کارتخوانهای مجاز این شیفت»: اگر چند کارتخوان دارید، میتوانید مشخص کنید این شیفت با کدامها کار میکند. اگر چیزی انتخاب نکنید، محدودیتی اعمال نمیشود.
اگر صندوق در اختیار شیفت باز کس دیگری باشد، پیام «صندوق در اختیار شیفت دیگری است» را میبینید. اول باید آن شیفت بسته شود. اگر مدیر شمارش شیفت قبل را برای شمارش دوباره برگردانده باشد هم، تا آن شمارش ثبت نشود صندوق برای شیفت تازه باز نمیشود.
۲. تسویه در طول شیفت
هر سفارش هنگام پرداخت تسویه میشود. یک سفارش میتواند چند روش پرداخت داشته باشد؛ مثلاً بخشی نقد و بخشی کارت. در پنجرهٔ تسویه گزینهٔ «ترکیبی» را بزنید و برای هر بخش یک ردیف بسازید.
- برای پرداخت کارتی، کارتخوانی را انتخاب کنید که کارت روی آن کشیده شد. برای کارتبهکارت، حساب بانکی مقصد را انتخاب کنید. شمارهٔ پیگیری اختیاری است.
- در پرداخت ترکیبی، اگر یکی از روشها مشمول مالیات باشد، مالیات روی کل فاکتور حساب میشود.
- مالیات بسته به روش پرداخت ممکن است فرق کند. مبلغی که در پنجرهٔ تسویه میبینید، پیش از تأیید با روش پرداخت انتخابشده دوباره محاسبه شده و همان عددی است که ثبت میشود.
- سالندار بدون شیفت باز نمیتواند تسویه کند.
- مالک، مدیر و مدیر مالی میتوانند بدون شیفت شخصی، در صندوق باز شعبه تسویه کنند. این پرداختها در گزارشهای X و Z در بخش «دریافتشده توسط دیگران در این صندوق» جدا نشان داده میشوند تا صندوقدار بداند پولی که در کشوست از کجا آمده است.
در هر لحظه از شیفت، «گزارش X» وضعیت شیفت را نشان میدهد: چه مبلغی با چه روشی دریافت شده است. گزارش X چیزی را نمیبندد.
خروج پول نقد از کشو
- برگشت وجه به مشتری در «شیفتها و تأیید شمارش» ثبت میشود و پولش از صندوق باز شما پرداخت میشود. مالک یا مدیر بی شیفت باز هم میتواند تا وقتی شیفتِ همان فروش باز است، از همان صندوق برگشت بزند. بی صندوق باز، دکمهٔ «برگشت وجه» دیده نمیشود.
- برداشت از کشو (مثلاً برای یک خرید فوری) به تأیید شخص دوم نیاز دارد.
- در پلن حرفهای، «هزینههای ساده» میتواند از کشو پرداخت شود. این مبلغ از پول مورد انتظار همان شیفت کم میشود. این مسیر فقط برای کسانی است که امضای شمارش را دارند.
اصلاح یک پرداخت
اگر کارتخوان یا حساب مقصد اشتباه انتخاب شده، یا شمارهٔ پیگیری اشتباه است، قابل تصحیح است. سیستم پرداخت اصلی را دست نمیزند و تصحیح را کنار آن ثبت میکند.
| چه چیزی | قابل تصحیح؟ |
|---|---|
| کارتخوان یا حساب مقصد | بله |
| شمارهٔ پیگیری | بله |
| مبلغ | خیر — این برگشت وجه است |
| روش پرداخت (نقد ↔ کارت) | فقط پیش از امضای شیفت و فقط با تأییدکننده، از پنجرهٔ امضا (بخش ۴) |
تصحیح مقصد را همان صندوقداری که پرداخت را گرفته میتواند انجام دهد، تا وقتی شیفتش باز و امضانشده است. تأییدکننده هر زمانی که دورهٔ حسابداری باز باشد میتواند تصحیح کند. روش پرداخت را صندوقدار نمیتواند تصحیح کند، چون تبدیل نقد به کارت مبلغ مورد انتظار کشوی خود او را کم میکند. پس از امضا و صدور گزارش Z، روش پرداخت دیگر اصلاح نمیشود.
۳. شمارش کور و بستن شیفت
در پایان نوبت، صندوقدار «بستن شیفت و شمارش صندوق» را میزند و پول نقد کشو را میشمارد.
شمارش کور یعنی صندوقدار هنگام شمارش، مبلغی را که سیستم انتظار دارد در کشو باشد نمیبیند. مبلغ ثبتشده برای کارتخوانها را هم نمیبیند. او فقط آنچه را واقعاً شمرده وارد میکند. این کار جلوی این را میگیرد که عدد شمارش با عدد سیستم «هماهنگ» شود.
صندوقدار میتواند جمع هر کارتخوان را هم از روی گزارش خود دستگاه وارد کند (اختیاری). سیستم بعداً آن را با مبلغ ثبتشده برای همان کارتخوان مقایسه میکند.
هنگام بستن، «مبلغی که در صندوق میماند» را هم وارد کنید. این مبلغ وجه اولیهٔ شیفت بعد است. اگر بخشی از پول را به گاوصندوق یا بانک میبرید، مقصد آن را انتخاب کنید؛ این جابهجایی در حسابها ثبت میشود و از پول مورد انتظار همین شیفت کم نمیشود، چون پس از شمارش برداشته شده است. اگر همهٔ پول در صندوق میماند، همان مبلغ شمارششده را وارد کنید.
با ثبت شمارش، شیفت بسته و صندوق برای نفر بعد آزاد میشود. شیفت در وضعیت «در انتظار امضا» میماند.
۴. امضای مدیر و گزارش Z
مدیر در «شیفتها و تأیید شمارش»، بخش «شمارشهای در انتظار امضای شما»، روی «بررسی و امضا» میزند و اینها را میبیند:
- مبلغ شمارششده و مبلغ مورد انتظار، با جزئیات اینکه مبلغ مورد انتظار چطور به دست آمده (وجه اولیه + دریافتهای نقد − برگشتها و برداشتها)
- مغایرت نقد
- تطبیق کارتخوانها با گزارش دستگاه، اگر صندوقدار وارد کرده باشد
با «امضا و صدور گزارش Z»، گزارش Z صادر میشود. شمارهٔ Z در لحظهٔ امضا داده میشود، نه هنگام شمارش، چون گزارش Z سند امضاست.
مغایرت: اول علت، بعد تعیین تکلیف
دیدن مغایرت کافی نیست؛ امضا وقتی انجام میشود که تکلیف تمام مبلغ آن روشن باشد. در پنجرهٔ امضا دو قدم هست.
قدم اول، اصلاح علت. اگر مغایرت از خطای ثبت است، اول آن را اصلاح کنید تا مغایرت کم شود:
| علت | اصلاح |
|---|---|
| پرداختی نقد ثبت شده ولی با کارت انجام شده (یا برعکس) | «اصلاح روش پرداخت»؛ پرداخت را از فهرست انتخاب کنید و کارتخوان را مشخص کنید |
| پولی در این شیفت از کشو برداشته و ثبت نشده | «ثبت برداشت فراموششده»؛ مبلغ، مقصد و علت |
| شمارش اشتباه بوده | «درخواست شمارش دوباره»؛ شمارش به صندوقدار برمیگردد و او دوباره میشمارد |
شمارش اول با شمارش دوباره پاک نمیشود و هر دو در پنجرهٔ امضا دیده میشوند. گزارش کارتخوانها (اگر صندوقدار وارد کرده باشد) کمک میکند خطای روش پرداخت پیدا شود: کسری نقد کنار اضافهٔ کارتخوان معمولاً همین است.
قدم دوم، تعیین تکلیف باقیمانده.
- کسری: بر عهدهٔ صندوقدار (بدهی او در «بدهی پرسنل» ثبت و با پرداخت یا کسر از حقوق تسویه میشود)، یا هزینهٔ مجموعه، یا تقسیمی از این دو. پیشفرض ندارد و باید انتخاب شود. اگر صندوقدار پروندهٔ پرسنلی نداشته باشد، کسری فقط هزینهٔ مجموعه ثبت میشود. اختلاف هنگام تحویل صندوق را میتوان بر عهدهٔ صندوقدار شیفت قبل هم گذاشت.
- اضافه: همیشه به حساب «کسر و اضافهٔ صندوق» میرود. به صندوقدار تعلق نمیگیرد و با کسری شیفت دیگری جبران نمیشود.
- آستانهٔ تحمل: اگر در تنظیمات کنترل پایان روز آستانهای برای مغایرت صندوق تعیین شده باشد، مغایرت کمتر از آن هنگام امضا خودکار به حساب «کسر و اضافهٔ صندوق» میرود. پیشفرض آستانه صفر است.
علت مغایرت باید نوشته شود. گزارش Z تکلیف مغایرت را کنار مبلغ آن نشان میدهد.
شیفتهایی که پیش از این قاعده امضا شدهاند و مغایرتشان سندی ندارد، در «شیفتها» زیر «مغایرتهای بیتکلیف» فهرست شدهاند و از همانجا تعیین تکلیف میشوند.
در «شیفتها»، گزارش «مغایرت بهتفکیک صندوقدار» نشان میدهد هر صندوقدار در بازهٔ انتخابشده چند بار مغایرت داشته، علت چند بار پیدا شده و چه مبلغی بر عهدهٔ خودش یا مجموعه مانده است. این گزارش فقط برای مدیر است.
اگر شمارش با مبلغ مورد انتظار فرق کند، یک هشدار کنترلی ساخته میشود که با امضای مدیر بسته میشود. شیفتی که بیش از ۱۲ ساعت باز بماند هم هشدار میگیرد.
۵. پایان روز و بستن دفتر
آخرین کار روز در «شیفتها و تأیید شمارش» ← «پایان روز و بستن دفتر» است:
- «اجرای کنترلهای پایان روز»: سیستم دهها کنترل را روی روز اجرا میکند؛ از جمله «سفارش باز تسویهنشده»، «شیفت صندوق باز مانده»، «مغایرت شمارش صندوق»، «فروش ثبتنشده در دفتر»، «موجودی منفی انبار» و «تخفیف خارج از حد معمول». هر کنترل یا قبول است، یا هشدار، یا مردود.
- «تأیید کنترلهای روز»: نفر اول نتیجه را بازبینی میکند. اگر موردی را با توضیح پذیرفتهاید، در «یادداشت بستن روز» بنویسید.
- «امضا و بستن دفتر روز»: نفر دوم امضا میکند.
تا شیفت بازی روی صندوق هست، شمارشی امضا نشده، یا استثنای بحرانی بیتوضیح مانده، دفتر روز بسته نمیشود. بازبینی و امضا معمولاً با دو نفر است. در مجموعهای که فقط یک تأییدکننده دارد، همان یک نفر هر دو مرحله را انجام میدهد.
با امضا، دفتر آن روز بسته و برای بستن ماه آماده میشود. از این لحظه شیفت تازه در آن روز کاری باز نمیشود؛ فروش و تسویه در صندوقی که از پیش باز است ادامه دارد.
- روز گذشتهای که بسته نشده: در همان کادر، روز را در انتخابگر «روز کاری» انتخاب کنید و با همین سه مرحله ببندید.
- روزی که زود امضا شده: مالک یا مدیر مالی با نوشتن «علت بازگشایی» و زدن «بازگشایی روز» آن را باز میکند؛ شیفت تازه دوباره باز میشود و روز باید دوباره بررسی و امضا شود.
روز کاری کی عوض میشود
روز کاری در کیوزین ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت تهران عوض میشود، نه نیمهشب. یعنی فروشی که ساعت ۱ بامداد تسویه شود جزو فروش همان شب حساب میشود و در گزارش Z، گزارشهای روزانه و صفحهٔ «امروز» کنار فروش عصر همان روز میآید. این برای مجموعههایی که تا دیروقت باز هستند ضروری است.
همهٔ مقالههای این بخش